تغذیه و نقشی که در بهبود عملکرد تحصیلی دانش‌‌آموزان دارد

ارتباط بین تغذیه و عملکرد مغز در بسیاری از مطالعات مورد بررسی قرار گرفته است. شواهد نشان می‌دهد که دانش‌آموزان برای بهبود سلامت جسمی و روحی و همچنین عملکرد تحصیلی مطلوب باید تغذیه سالمی داشته باشند. به همین علت لازم است کودکان، نوجوانان و والدین آن‌ها در مورد اهمیت انتخاب‌های سالم غذایی اطلاعاتی را کسب نمایند. در این مقاله به برخی از مهم‌ترین نکات تغذیه‌ای در این مورد اشاره خواهد شد. صبحانه مصرف منظم صبحانه فواید بی‌شماری را برای کودکان و نوجوانان به دنبال دارد. از جمله بخش مهمی از انرژی و مواد مغذی مورد نیاز برای رشد این گروه سنی را تامین می‌کند. مطالعات زیادی به بررسی ارتباط بین مصرف صبحانه و عملکرد تحصیلی پرداخته‌اند. شواهد نشان می‌دهد مصرف صبحانه از طریق اثر بر توانایی‌های شناختی و حافظه سبب بهبود عملکرد کودکان در مدرسه می‌شود. نه تنها خوردن صبحانه، بلکه نوع آن نیز بر روی یادگیری موثر است. برخی مطالعات نشان داده‌اند مصرف مواد غذایی با نمایه گلایسمی (GI) پایین با بهبود عملکرد شناختی مرتبط است. مواد غذایی با GI پایین (مانند غلات سبوس‌دار، حبوبات و سبزیجات غیرنشاسته‌ای) قند خون را آهسته‌تر افزایش داده و از ایجاد نوسان در میزان گلوکز (قند) مغز جلوگیری می‌کنند. در نتیجه به دانش‌آموزان کمک می‌کنند بین صبحانه تا ناهار بهتر تمرکز کنند. نتایج مطالعه‌ای که بر روی کودکان 9 تا 11 ساله انجام شده نشان داد کودکانی که از جو دوسر یا غلات صبحانه استفاده می‌کردند در مقایسه با کودکانی که صبحانه نمی‌خوردند عملکرد شناختی مطلوب‌‌تری داشتند. این فواید در مورد جو دوسر مشهودتر بود. در مطالعه دیگری که بر روی نوجوانان 12 تا 14 ساله انجام شد مصرف صبحانه با GI کم نتایج مشابهی را نشان داد. البته لازم نیست از مصرف مواد غذایی با GI بالا (مانند نان تهیه شده از آرد سفید و شیرینی‌جات) به طور کامل اجتناب شود. بلکه می‌توان این مواد غذایی را در حد متعادل و همراه با غذاهایی که GI کمی دارند مصرف نمود. به نمونه‌هایی از صبحانه مناسب در زیر اشاره شده است: 1. املت و نان سبوس‌دار 2. شیر، غلات صبحانه (کم شیرین) و میوه 3. پنیر، گوجه‌فرنگی و نان سبوس‌دار سایر توصیه‌ها: • پروتئین‌ در گوشت قرمز، ماهی، مرغ، لبنیات و حبوبات یافت می‌شود. دریافت ناکافی آن تاثیر منفی بر عملکرد فرد در مدرسه دارد. • چربی بیش از 60 درصد مغز را تشکیل است. چربی‌های امگا 3 برای عملکرد مناسب مغز بسیار مهم هستند. کمبود این چربی‌ها منجر به افسردگی، کاهش حافظه، کاهش IQ و ناتوانی در یادگیری می‌شود. امگا 3 در ماهی و مغزها وجود دارد. • میوه‌ها و سبزیجات امروزه مصرف میوه و سبزی در بسیاری از کودکان و نوجوانان کمتر از مقادیر توصیه شده است. تحقیقات نشان داده که حدود 55 درصد دانش‌آموزان دبستانی و 66 درصد دانش‌آموزان دبیرستانی که در مدرسه غذا می‌خورند در وعده ناهار سبزیجات مصرف نمی‌کنند. علاوه براین، دانش‌آموزانی که میوه‌ها و سبزیجات را برای این وعده انتخاب می‌کنند بیش از یک سوم آن را دست نخورده باقی می‌گذارند. نتایج مطالعات نشان دهنده ارتباط بین عملکرد تحصیلی با مصرف میوه و سبزی است. به طوریکه مصرف ناکافی این دسته از مواد غذایی با کاهش عملکرد دانش‌آموزان در مدرسه همراه است. علت دقیق این ارتباط نامشخص است. با این حال، می‌توان گفت که مواد مغذی موجود در میوه‌ها و سبزیجات از بروز عفونت و کمبودهای تغذیه‌ای جلوگیری می‌کند. این امر احتمال بیماری و غیبت از مدرسه را کاهش داده و به فرد کمک می‌کند زمان بیشتری را صرف یادگیری کند. از سوی دیگر، مصرف میوه و سبزی به عنوان میان وعده با ایجاد حس سیری به افزایش تمرکز دانش‌آموزان کمک می‌کند. • آهن در عملکرد مغز نقش دارد. کمبود آهن سبب کاهش تمرکز و توجه می‌شود. از منابع غذایی حاوی آهن می‌توان به انواع گوشت و حبوبات اشاره کرد. اگر فرد به کم‌خونی فقر آهن مبتلا باشد باید مکمل دریافت نماید. • نتایج یک مطالعه نشان داده که 3 هفته پس از دریافت رژیمی که فاقد روی کافی است توانایی افراد برای به خاطر آوردن کلمات کاهش می‌یابد. روی در انواع گوشت، حبوبات و مغزها یافت می‌شود.